తెలుగు రాష్ట్రాల్లో గ్రామాల దగ్గర, పొలాల గెట్ల వద్ద, రాళ్ల మధ్య లేదా చెట్ల పొదల్లో అప్పుడప్పుడు కనిపించే జీవుల్లో ఉడుము కూడా ఒకటి. చాలామంది దీనిని చూసి భయపడతారు. కానీ ఉడుము ప్రకృతిలో ఎంతో కీలకమైన పాత్ర పోషించే సరీసృపం. ముఖ్యంగా దాని జీవన విధానం, గుడ్లు పెట్టే తీరు, పిల్లలను కాపాడే పద్ధతి చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. భారతదేశంలో ఎక్కువగా కనిపించే ఉడుమును సాధారణంగా “బెంగాల్ మానిటర్ లిజర్డ్” అని పిలుస్తారు. ఇది వేగంగా పరిగెత్తగలదు. చెట్లెక్కగలదు. అవసరమైతే ఈదగలదు కూడా. చిన్న పాములు, ఎలుకలు, పురుగులు, పక్షుల గుడ్లు వంటి వాటిని ఆహారంగా తీసుకుంటుంది. అందుకే పొలాల్లో హానికర జీవుల సంఖ్యను తగ్గించడంలో ఇది సహాయపడుతుంది.
ఉడుము గుడ్లు ఎలా పెడుతుంది?
ఆడ ఉడుము సాధారణంగా వేసవి చివర్లో లేదా వర్షాకాలం ప్రారంభంలో గుడ్లు పెడుతుంది. ఒకేసారి 10 నుంచి 30 వరకు గుడ్లు పెట్టగలదు. ఈ గుడ్లను సాధారణంగా నేలలో గుంత తవ్వి దాచిపెడుతుంది. కొన్ని జాతుల ఉడుములు చెదపురుగుల గుట్టల్లో కూడా గుడ్లు పెడతాయి. ఎందుకంటే అక్కడ ఉష్ణోగ్రత స్థిరంగా ఉండటంతో గుడ్లు సురక్షితంగా పెరుగుతాయి. ఉడుము గుడ్లపై గట్టి పెంకు ఉండదు. అవి కొంచెం మృదువుగా, తోలు లాంటి పొరతో ఉంటాయి. సాధారణంగా 6 నుంచి 9 నెలల తర్వాత వాటి నుంచి పిల్లలు బయటకు వస్తాయి. పిల్లలు పుట్టిన వెంటనే తమ ఆహారం తామే వెతుక్కుంటాయి.
ఉడుము నాలుక పాముల మాదిరిగా రెండుగా చీలి ఉంటుంది. దీని ద్వారా వాసనలను బాగా గుర్తిస్తుంది. ప్రమాదం అనిపిస్తే బలమైన తోకతో దాడి చేయగలదు. కొన్ని ఉడుములు 5 నుంచి 6 అడుగుల పొడవు వరకు పెరుగుతాయి.ఇవి సాధారణంగా మనుషులపై దాడి చేయవు. కానీ రెచ్చగొడితే మాత్రం ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. చాలామంది అపోహలతో ఉడుములను చంపేస్తుంటారు. కానీ ఇవి పంటలను నాశనం చేసే ఎలుకలు, పురుగులను తిని రైతులకు మేలు చేస్తాయి. ప్రకృతి సమతౌల్యాన్ని కాపాడటంలో ఉడుముల పాత్ర ఎంతో ముఖ్యమైనది. భారతదేశంలో ఉడుము (మానిటర్ లిజర్డ్) వేట పూర్తిగా నిషేధం. ఇవి వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం కింద రక్షిత జంతువుల జాబితాలో ఉన్నాయి. ఉడుమును పట్టడం, చంపడం, గుడ్లు సేకరించడం, మాంసం లేదా చర్మం కోసం వేటాడటాన్ని నేరంగా పరిగణిస్తారు. భారతదేశంలో అమలులో ఉన్న వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం 1972 ప్రకారం ఉడుములు రక్షిత జంతువులు. ఉడుము వేట లేదా అక్రమ రవాణా నిరూపితమైతే 3 నుంచి 7 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష పడే అవకాశం ఉంటుంది. భారీ జరిమానాలు కూడా విధిస్తారు.
